Yıl:2015   Sayı: 5   Alan: Çocuk Gelişimi  

Hale DERE ÇİFTÇİ
EYBERG DAVRANIŞ ENVANTERİ’NİN 24-72 AYLIK TÜRK ÇOCUKLARI İÇİN GEÇERLİLİK VE GÜVENİRLİLİK ÇALIŞMASI VE YAŞLARA GÖRE ANNELERİN SORUNLU OLARAK ALGILADIKLARI DAVRANIŞLAR
 
Davranış sorunları erken çocukluk yıllarında yaygın olarak görülmektedir ve bu davranışlar çocukların günlük yaşantılarında çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Erken çocukluk döneminde sıklıkla görülen davranış sorunları aileler için büyük bir duygusal stres kaynağı olmaktadır. Çocukların davranışlarını değerlendirmek amacıyla yapılmaktadır. Bu testler arasında Çocuk Davranışı Kontrol Listesi, Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği, İletişim ve Sembolik Davranış Ölçeği, Bebek Davranışı Değerlendirme Anketi, Fonksiyonel Davranış Değerlendirme, Devereux Erken Çocukluk Değerlendirme Aracı, Tedavi Değerlendirme Envanteri-Kısa Form, Walker Problemli Davranışları Tanılama Ölçeği gibi birçok test ve ölçekler sayılabilir. Çocuk davranışlarını ölçen testlerden biri de Eysberg Çocuk Davranış Envanteri-ECBI’dir. Bu çalışmada da, Eyberg Child Behavior Inventory (ECBI)’nin Türkiye’de geçerlilik ve güvenirlilik çalışması yapılmıştır. Bu araştırma Türkiye, Ankara’da, 24-72 aylar arasında tipik gelişim gösteren çocukların anneleri ile yürütülmüştür. Araştırmaya 600 anne dâhil edilmiştir. Ancak sonradan kardeşi olmayan ya da test maddelerin eksik doldurulması gibi nedenlerle envanterlerin bir kısmı çıkarılmıştır. Araştırmada verileri toplamak amacıyla “Kişisel Bilgi Formu” ve “Eyberg Child Behavior Inventory” kullanılmıştır. Envanterin geçerliğinin belirlenmesinde birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Eyberg Çocuk Davranışları Envanteri’nin güvenirlilik ve geçerliliğini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmanın sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmada 24-72 aylık Türk çocukları için Eyberg Child Behavior Inventory/ECBI aracının geçerlilik ve güvenirliliğini belirlemek üzere birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Uygulanan ilk DFA’da istatistiksel olarak anlamlı olmayan t değerine sahip maddeler incelenmiştir. Yapılan incelemeye göre anlamlı olmayan değere sahip hiçbir maddeye rastlanmamıştır. Bu nedenle tüm maddeler envanterdeki yerini korumuştur. Envanterin geçerliğinin belirlenmesinde ise birinci düzey doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Envanterin faktöryel yapısını gösteren modelin gözlenen değişkenleriyle faktörleri arasındaki ilişkiyi gösteren katsayılar incelendiğinde, tüm katsayıların yüksek düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. DFA ile hesaplanan uyum istatistikleri dikkate alındığında, envanterin daha önce belirlenen yapısının toplanan verilerle genel olarak uyum sağladığına karar verilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen regresyon katsayılarının ve t değerlerinin anlamlı olduğu ve modelin doğrulandığı belirlenmiştir. Araştırma sonunda elde edilen regresyon katsayılarının ve t değerlerinin anlamlı olduğu ve modelin doğrulandığı belirlenmiştir. Envanterin güvenirliğinin belirlenmesinde iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach alfa hesaplanmıştır. Eyberg Child Behavior Inventory’nin (ECBI) bütününe ait alfa değeri ise 0.91 olarak belirlenmiştir. Alt ve üst % 27’lik gruplar arasında madde güvenirlilikleri incelendiğinde, her bir maddenin yüksek derecede güvenilir olduğu, yani her bir maddenin ayırt ediciliğinin yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Ayrıca, madde korelasyon toplamları da alınmıştır. Tüm maddelerin madde toplam korelasyon değerlerinin 0,3 değerinden yüksek olduğu ve ölçekte kalması gerektiği görülmektedir. Çocukların yaşlarına göre annelerin sorunlu olarak algıladıkları davranışları belirlemek üzere davranış puanları cinsiyete, çocuğun ayına göre puanları gruplandırılmıştır. Bu gruplamaya göre, erkek çocukların davranış puanlarının kız çocuklara göre anlamlı derecede yüksek olduğu görülmektedir (p <0,05). Yani, erkek çocuklarda davranış sorunlarının daha yüksek oranda olduğu görülmektedir. Çocukların davranış puan grupları ile yaş grupları arasındaki ilişki incelendiğinde ise, aralarında anlamlı bir ilişki görülmemektedir (p >0,05). İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte 49-60 yaş grubundaki çocukların en yüksek oranda (% 32.7) 109 ve üstü davranış puanına sahip oldukları görülmektedir. Çocukların davranış grupları ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki görülmemektedir (p > 0.05) İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte erkeklerde 109 ve üstü grubu daha yüksek görülmektedir (% 55.7).

Anahtar Kelimeler: Eyberg Çocuk Davranış Envanteri (ECBI), Davranış Sorunları, Davranım Sorunları, Okul Öncesi Çocukları

Doi: 10.17359/ACED.2015510147

VALIDITY AND RELIABILITY STUDY OF THE EYBERG CHILD BEHAVIOR INVENTORY (ECBI) FOR TURKISH CHILDREN AT THE AGE OF 24-TO-72 MONTHS AND BEHAVIORS PERCEIVED BY MOTHERS AS PROBLEMATIC BY AGE
 
The Eyberg Child Behavior Inventory (ECBI) is a behavior assessment instrument that is used to determine assess conduct problem behaviors of children between the ages of 2 and 16. This study examined the reliability and validity of the ECBI in a Turkish population and identified behaviors perceived to be problematic by mothers. Participants were 600 mothers with children between the ages 24 to 72 months. First level confirmatory factor analysis (CFA) was performed, showing that all items were meaningful and thus retained in further analyses of the inventory. Regression coefficients and t values confirmed the model. Cronbach alpha was .91 in this sample, supporting the reliability of the instrument. Examination of item reliability indicated that each item was highly reliable. ECBI problem scale scores, grouped by child gender and age, indicated that Turkish parents of boys perceived their child’s behavior significantly more problematic for them than did Turkish parents of girls.

Keywords: Eyberg Child Behavior Inventory (ECBI), Behavior Problems, Conduct Problems, Preschool Children

Doi: 10.17359/ACED.2015510147

Tam Metin